het binnen voorzaaien van eenjarigen
Het grote dilemma van velen onder ons die in januari
mooie zaden hebben aangeschaft en die eigenlijk zo snel mogelijk aan de grond
willen toevertrouwen. En op sommige zaaibeschrijvingen staat er dat je dat ook
kunt als je dat zou willen. Maar daar wil ik toch nog wel het een bij
toelichten:
Zaaibeschrijving. Zaden van mij zijn altijd voorzien van een uitgebreide zaaibeschrijving. Het is belangrijk dat je die goed leest en daarbij logisch nadenkt. Veel van de beschrijvingen namelijk, zijn zo geschreven dat ieder ermee uit de voeten kan. Zowel de beginnende als de meer ervaren zaaier.
Locatie. Het scheelt waar je woont. Tussen het ene gedeelte van Nederland (en België) en het andere kan soms wel 10°C verschil in buitentemperatuur zitten. Het uitplanten van de kiemplanten kan als je in het westen van Nederland woont al vaak drie weken eerder dan bijvoorbeeld bij mij op de Veluwe.
Bij het lezen van de zaaibeschrijving moet je dus logisch nadenken en de kiemtemperatuur, de groeiomstandigheden en het tijdstip van uitplanten in het oog houden.
Maand(en) van zaaien. Als op de zaaibeschrijvingen van eenjarigen de kiemtemperatuur en als zaaimaand bijvoorbeeld januari-maart staat, dan is het niet handig om al meteen in de eerste week van januari de zaden te gaan zaaien. Of je moet alle omstandigheden in huis hebben om de zaden goed verder op te kunnen kweken.
Waarom dan die brede periode zul je denken? Reden dat die erop staat, is om ieder in de gelegenheid te stellen de eigen keuze te maken. En deze site is nu eenmaal bedoeld voor zowel de beginner als de routiniers (die wel van een uitdaging houden) onder ons. En voor mensen in het oosten, westen, noorden en zuiden van Nederland (en België). Het dwingt je min of meer na te denken over de eigen situatie, omstandigheden en mogelijkheden. Misschien heb je een verwarmde kas of serre tot de beschikking. Dat breidt je mogelijkheden enorm uit.
Een
handige tip voor beginners voor eenjarigen is de tijd van uitplanten
aan te houden min ca. 8-10 weken (het proces van kiemen tot uitplanten). Kun
je gebruikelijk je gekochte perkgoed (afrikaantjes, balsemien, vlijtig liesje, ...) al met ijsheiligen
( 2010: 11-14 mei) zonder risico uitplanten, dan kun je veilig zaaien in de
tweede week van maart.
Ik daarentegen, woon op de Veluwe en heb soms in de eerste week van juni nog
nachtvorst en brengt die schade aan de tere eenjarigen. Daarom kies ik ervoor om
mijn eenjarige zaaisels in de eerste week van april te zaaien. Nog een ander voordeel
daarvan is, dat ik dat dan niet in de kamerkas hoef te doen, maar direct in
potjes in de beschermde koude bak.
de benodigdheden:
Om binnen te kunnen zaaien en op te kweken heb je een omgeving nodig met de goede temperatuur, een goede luchtvochtigheid en voldoende (dag)licht. Dat kan een verwarmde kamerkas met een thermostaat zijn of een warmteplaat, maar ook kun je de zaaisels in alle mogelijke omhulsels vatten die er maar te bedenken zijn. Van het mooie onverwarmde kweekkasje van het tuincentrum tot aan de plastic zak om het potje. Andere ideeën zijn de mooie bakjes waarin salades verkocht worden of die van de gourmetschotels. Deze laatste al met een mooie vakverdeling, waarbij je meerdere gelijksoortige zaaisels in één bak kunt zaaien. De bakjes van de afhaalchinees ken je waarschijnlijk al en ook die van de bekers yoghurt met een afsluitbaar transparant dekseltje.
Let
wel op dat in al die soorten bakken onderin gaatjes gemaakt moeten
worden waardoor de zaaigrond het vocht op kan nemen en waardoor het
overtollige vocht af kan voeren.
Je zet het zaaisel (al dan niet in de buurt van verwarming) op de vensterbank en houdt in gedachten dat de temperatuur voldoende hoog moet zijn (de hoogte die er op de zaaibeschrijving staat).
Welke zaaigrond
Het moet luchtig, voldoende maar niet tè
vochtig, vocht vasthoudend en vrij van beestjes, grove delen en schimmels
zijn. De verhouding van mijn zaaigrond is 2 delen gezeefde turf, 2 delen
grofkorrelig zand (guszand, dat is zand waarmee vloeren gesmeerd worden
en te koop bij de bouwmaterialenhandel) en ik doe er een klein beetje
(40 gram op de 10 liter) kalk (let op: niet alle zaden stellen kalk
op prijs) en een schepje superfosfaat in.
Om het geheel nog luchtiger te maken kun
je er ook nog een deeltje perliet, vermiculiet of piepschuimkorrels (die je voor het
(bij)vullen van kussens kopen kunt), doorheen doen.
Het zand dat je bij de bouwmaterialenhandel koopt moet eerst goed gewassen worden. Dat doe je door een emmer voor de helft te vullen met zand en vervolgens de kraan er boven aan de zetten en al rustigjes roerende de emmer te laten overstromen tot het water helder is.
Vermiculiet is een mineraal dat gebruikt wordt als isolatielaag bij de openhaardenbouw. Voor de aanschaf moet je het dus in die richting zoeken(bouwmaterialenhandel, openhaardenbouw, ...).
En natuurlijk kun je bij het tuincentrum ook kant-en-klare zaaigrond kopen, zeker als je maar een aantal zaadjes gaat zaaien.
Dat komt het meest voor bij het binnen voorzaaien
en als je verkeerde materialen hebt gebruikt (vuile potjes, oude zaaigrond,
...).
Ook bij het zaaien is het hygiënisch werken belangrijk. De kiemplantjes
beschadigen bij het steeltje en vallen om, de zogenaamde omvalziekte (Pythium).
Als je daarvan last hebt
kun je nevelen met een schimmelwerend middel, zoals spuitzwavel of een opgelost
tabletje Superol.
Dit laatste kun je bij de drogist of bij de apotheek kopen en wordt verkocht
om mee te kunnen gorgelen.
Beter is echter preventieve maatregelen te nemen: zorg dat de zaaigrond niet te vochtig is en hou de zaaibak niet helemaal afgesloten, zodat de lucht kan circuleren.
Ik zaai altijd in potjes van 10 x 10, maar
dat is uiteraard een persoonlijke smaak. Je kunt van alles gebruiken:
liter (ijs) bakken, bakjes van de afhaal-chinees, koffiebekers (goed
voor lathyrus, papavers en afrikaantjes), turfpotjes, zaaitrays, van
die setjes waarin ze bij het tuincentrum perkgoed in verkopen
(2 x 8 of 2 x 10, lekker klein maatje is mijn ervaring), ... eigenlijk
teveel om op te noemen.
In de eerste drie soorten moet je wel onderin de bak gaatjes maken waar het vocht opgezogen kan worden en waar het water weg lopen kan.
Ik neem daar voor een stapelbox (maar een diep dienblad of zo kan ook) en doe daar een laagje van 5 cm lauwwarm water in. Ik vul de benodigde potjes met zaaigrond en zet die potjes in de stapelbox zodat de potjes het water op kunnen nemen. De potjes zijn voldoende vochtig als de bovenzijde donker begint te kleuren. Het kan zijn dat je meerdere malen water moet bijvullen (vooral als je net als ik 20 potjes tegelijk voorbereid).
Ik zaai afhankelijk van de grootte van de kiemplant 1, 5, of 9 zaden per potje. Ik ga er vanuit dat er zo 2 cm rondom de zaailing vrij moet zijn. Ik werk graag met een pincet om de zaden op de zaaigrond te leggen. Een pietepeuterig werkje, dat wel, maar je weet dan tenminste wat je zaait en vooral dat je niet te dik zaait. Want dat is dikwijls de grootste fout die ieder maakt: veel te veel en te dicht op elkaar zaaien. Gevolg is dat de plantjes zich niet goed kunnen ontwikkelen en de kans op schimmels groter wordt. Wil je toch gewoon uit het zakje zaaien, zorg dan altijd dat je dicht bij de zaaiaarde strooit, zodat de zaden niet weg kunnen springen. Al naar gelang het aantal planten ik wil, zaai ik in 1, 2 of 3 potjes dezelfde soort zaden. Ook maakt het wat uit hoe kiemkrachtig het zaad is (je moet dan wat meer zaaien dan het aantal planten dat je voor ogen hebt).
Je kunt daarvoor steeklabels in de winkel
kopen. Als je echter zoals ik heel veel zaait, dan wordt dat een kostbare
geschiedenis. Ik heb een oplossing gevonden door verticale lamellen
van plastic jaloezieën in strookjes van 2-3 cm te knippen en daarop
met een watervaste viltstift te schrijven.
Gebruik geen stift die je ook voor cd-roms gebruikt, want die zijn niet
altijd te vertrouwen (ze verbleken soms of je veegt de tekst er gemakkelijk
vanaf).
Ik gebruik een Edding 400 permanent marker en die houdt zich goed. Niets is zo hatelijk als je op een gegeven moment eindelijk een kiemplantje ziet opkomen en het label verbleekt is...
Als alle potjes gevuld zijn en van een label voorzien zet ik ze in de kamerkas of in de koudebak (al naar gelang het soort zaden dat je zaaien gaat: warmkiemers (kamerkas), koukiemers (koudebak), snelkiemers (koudebak of in een potje in de tuin), ...).
Over de kamerkas heb ik eerder op deze
pagina geschreven. Meer informatie over de koudebak of een alternatief
daarvoor vind je hier.
Zet deze vervolgens op een lichte plek (nooit in de volle zon) en zorg
dat de temperatuur voldoende hoog is (afhankelijk van de soorten kiemplantjes
die je erin hebt staan. Perkgoed heeft vaak een hogere temperatuur nodig en de
kiemtijd duurt dikwijls wat langer). Zorg dat de potjes altijd voldoende vochtig
maar nooit nat zijn. Te droog is funest voor je zaaisel, maar te nat
eveneens.
In de kamerkas of kweekbak opgekweekte jonge planten moeten voor ze aan de buitenlucht blootgesteld worden langzaam wennen aan de temperatuur en weersomstandigheden buiten de veilige omgeving van de kamerkas, kweekbak of alternatieve koudebak.
In de kamerkas ontkiemde zaden worden bij het
tweede echter bladpaar verspeend en overgebracht naar een koele (10-13°C)
lichte plek om zich daar verder te ontwikkelen.