Zaden
En hier zijn we dan beland op het gedeelte
van de site waar het helemaal om draait: de zaadjes. Om te kunnen
zaaien heb je namelijk naast de informatie ook het materiaal nodig.
Zaadjes dus.
Hiernaast en in de menubalk vind je onder
'Menu
Zaden' alle pagina's met informatie en ook de link naar de zadenlijst.
Zijn er nadien nog vragen of opmerkingen, dan hoor ik dat graag.
Het is altijd weer een boeiend proces om te volgen.
Het begint met het gekrioel van de bijen, wespen, vlinders, hommels,
etc., die er alles aan doen om de bloem bestoven te krijgen. Bestuiving
met als gevolg het mooie materiaal waarmee wij weer mooie planten
op kunnen kweken.
Het is voor mij een tweede natuur geworden. Bij mij is het wandelen
langs de borders niet alleen het genieten van de kleur, geur en
vorm, maar ook het signaleren van de eerste tekenen van de aanzet
tot zaadjes.
Het is de kunst te leren hoe zaad en de natuur
zo'n beetje in elkaar zitten. Daar moet je ervaring mee opdoen en je
er voor openstellen. Er zijn allerlei factoren die maken dat een
zaadje wel of niet ontkiemt. Eerste vereiste is dat een zaadje zich
goed heeft kunnen ontwikkelen. Dat ontwikkelen gebeurt aan de plant
zelf.
Kies daarom het moment van oogsten zorgvuldig.
Dus niet te snel de zaden van de plant halen en ze oogsten bij droog weer en als
de rijp van de planten is verdwenen.
En dan volgt hier
een omsomming van de meest voorkomende trefwoorden met hun uitleg:
Gemakkelijke en moeilijke zaden.
Gemakkelijke zaden kun je zonder veel bewerkingen
zaaien en er is binnen 3 weken resultaat te zien. Beginners kunnen
het best met de gemakkelijke beginnen.
Niets is zo frustrerend om alsmaar tegen zon leeg bakje aan te zitten
koekeloeren. Moeilijke zaden vind je vooral onder de vasteplanten-zaden.
Snelle en langzame kiemers
Klik op de link naar de pagina
over snelkiemers. Vervolgens kun je een
pdf-bestand downloaden met
soorten binnen een aantrekkelijke periode ontkiemen en die niet al te veel
toeters en bellen nodig hebben om het zaad tot ontkiemen te brengen. Maak
daaruit je keuze of noteer de soort voor jezelf.
Types zaden
Je hebt zaden van vaste, eenjarige, tweejarige
planten. Ik heb even op de rij gezet wat dit voor het zaaien en
opkweken betekent. Klik hier als je
daarover wat meer wilt weten
Kiemkracht van de zaden.
Sommige zaden kun je (moet je soms) direct
na rijpen zaaien (Aconitum, Helleborus, ...). Andere zaden kun je
dat ook wel, maar dat heeft dan weinig zin. Die zijn in rust en
de kiem die in het zaad zit krijgt nog geen signalen dat hij aan
het werk kan.
Dat signaal is altijd een samenspel van vocht,
zuurstof, licht en temperatuur. Als aan alle voorwaarden zijn voldaan,
zal het zaad ontkiemen.
Andere zaden echter, denk maar eens aan
onkruidzaden zoals die van de nachtschade
:( , blijven heel lang
kiemkrachtig. Heb je nog wat zakjes niet al te oude zaden liggen en twijfel
je over de kiemkracht, dan kun je voor de zekerheid een kiemproef
doen. Doe dat ook met de zelf geoogste zaden voordat je ze met anderen
deelt/ruilt.
Kiemproef:
Neem een diep bord en leg daar een laag watten
of keukenpapier op. Maak dat nat en druk het overtollige vocht eruit.
Verdeel de ruimte in verschillende punten (als je meerdere zaden
in n keer wil testen) en leg in elke punt 10 zaden van de soort
die je wilt testen.
 Zet
het bord op een vel papier waar je ook de vakverdeling op gezet
hebt. Noteer daar op wat je gezaaid hebt voor de kiemproef. Trek
over het bord een velletje plastic folie of een plastic zak en zet
het op een warme plek.
Al naar gelang het aantal zaden er binnen pak
weg 1 maand opkomt, kun je meten hoe kiemkrachtig het zaad is.
Komen er bijvoorbeeld maar 2 zaden op, dan
betekent dat, dat je jezelf de moeite kunt besparen. Zijn het er
5, dan betekent het dat je minimaal het dubbele aantal zaden moet
zaaien van het aantal planten dat je in gedachten hebt. Het kan natuurlijk zijn
dat je op deze manier koudekiemers wilt gaan testen. Het spreekt vanzelf dat je
daar dan eerst de kunstmatige koudebehandeling op
moet toepassen, anders gebeurt er ondanks dat je wellicht goede zaden hebt,
helemaal niets.
De natuur nabootsen
Zaden komen uit verschillende plekken op de
wereld waar elke keer weer een ander klimaat en andere omstandigheden
zijn. Ook de omstandigheden om te kunnen ontkiemen verschillen daarom.
Je kunt proberen die omstandigheden na te bootsen. Dat doe je door
voorweken, aanvijlen, kou, licht, donker te creren of schommelende
temperaturen te geven. Bij mijn zaai-instructies staat vermeld of
de zaden zo'n behandeling nodig hebben.
Voorweken:
Sommige zaden hebben een harde schil. Je moet
zorgen dat het vocht in de kern kan doordringen, zodat het kiemplantje
zich kan ontwikkelen. Dat doe je door de zaden 24 tot 48 uur in
lauwwarm water te laten weken. Zodra het zaad op begint te zwellen
is het voldoende geweest en kun je gaan zaaien.
Aanvijlen (scarificeren):
Ook dat heeft met de harde schil te maken.
Bij sommige zaden moet je de schil beschadigen om zo het vocht in
de kern toe te kunnen laten. Kleine zaden vijl je aan door ze tussen
twee velletjes schuurpapier te leggen en de velletjes vervolgens
over elkaar heen te wrijven; grotere, hanteerbare zaden kun je met
een handvijl bewerken. Er hoeft maar een klein gedeelte beschadigd
te worden.
Let op dat je niet aanvijlt op
de plek van het oog van het zaad.
Van weer andere zaden kun je met een mesje
een klein stukje van de schil afsnijden.
Kiemtemperatuur
De temperatuur waarbij de zaden zullen ontkiemen.
Elk zaadje heeft een systeempje ingebouwd gekregen die het proces
van ontkiemen in werking stelt. Naast de factoren licht/donker,
lucht en vocht is dat de (kiem)temperatuur. Als aan alle voorwaarden
is voldaan en de temperatuur is goed, dan zal het zaadje ontkiemen
en zich vervolgens verder ontwikkelen tot een plant.
Koelkiemers
Dit zijn de zaden die in koele omstandigheden
(maximaal 5°C) ontkiemen en verder warmer opgekweekt
moeten worden. Koelkiemers kun je het best in de late winter zaaien,
waarna ze in het vroege voorjaar zullen ontkiemen en vervolgens
verder groeien.
Koukiemers:
Deze zaden hebben het signaal koude nodig om
tot ontkieming te komen. Koukiemers zaai je het best in het najaar
en de potjes zet je onbeschermd op een plekje achteraf. De natuur
kan dan zijn werk doen en in het voorjaar (maart-april) zul je de
eerste zaden zien ontkiemen.
Koelkastmethode (koudebehandeling
- stratificeren):
Heb je geen geduld en wil je nog voor de winter
met de koukiemers aan de slag, dan kun je de kou nabootsen door
het potje of zaaibakje, voldoende - maar beslist niet TE - vochtig (pas op
voor schimmel) en in een plastic zak in de koelkast te plaatsen.
Na 2 tot 4 weken haal je het potje eruit en zet hem op een lichte (of
juist donkere plek, al naar gelang in de instructie beschreven staat)
zodat het zaad bij de juiste temperatuur en omstandigheid kan ontkiemen.
Belangrijk is dat de zaaigrond goed doorlatend
is. Ik heb zelf slechte ervaringen met het zaaien in al te humusrijke
potgrond. Blijft er constant water in het potje of zaaibakje staan, dan kunnen
de zaden gaan rotten. Leg onder in het potje een stukje scherf of
zo, zodat het water weg kan lopen.
Warmkiemers:
Dit zijn zaden die gedurende een langere tijd
in de kamerkas (of alternatief daarvan) in een warme
(+ 24 graden Celsius) en vochtige omgeving tot kiemen gebracht moeten worden.
Lichtkiemers:
Deze zaden hebben het signaal licht nodig om
te ontkiemen. Je moet ze niet, of nauwelijks met zaaigrond bedekken
en op een zo licht mogelijke plek zetten.
Donkerkiemers:
Deze zaden moeten donker gezet worden of er
moet een velletje papier op het potje/de potjes gelegd worden. Zodra
de zaden zijn ontkiemd kan het velletje weggehaald worden, zodat
het kiemplantje kan opgroeien.
Temperatuurschommelingen:
Zaden met een variabele kiemtemperatuur. Dat
zijn lastige zaden, tenminste als je alle handelingen kunstmatig
wil uitvoeren. Dan moet je namelijk je zaaibakje gedurende bepaalde
periodes bij verschillende temperaturen zetten om de zaden te laten ontkiemen. Ik laat meestal de natuur zijn werk doen en
zet het zaaibakje gewoon in augustus buiten op een plekje uit de
volle zon en zorg dat hij voldoende vochtig blijft en later in het
traject dat het water er niet in kan blijven staan.
|
SCHRIJF JE OOK IN !!!
