oogsten, bewaren en verzenden
van zaad...

het rijpen van de zaden: 

Dit proces gaat gelukkig heel geleidelijk aan. Eerst verwelkt de bloem, dan gaat het gedeelte dat bestoven is dikker worden, verkleuren van groen naar geel en vervolgens naar bruin. De fase tussen geel en bruin moet je in de gaten houden. Zaden zijn rijp als de zaaddoosjes zich gaan openen. Voor het oogsten moet je dat net even voor zijn. Bij sommige planten is dat heel makkelijk herkenbaar, bij andere weer niet.

Ik heb een handige site gevonden die je daar een beetje vertrouwd mee maakt.

het oogsten:

Als het zaaddoosje of de zaden goed ingedroogd zijn en dikwijls donker van kleur, zijn ze rijp om te worden geoogst. Ze laten gemakkelijk van de stengel los, van het hartje als je er met je nagel overheen krabt (bijvoorbeeld bij margrieten) of vallen gemakkelijk uit het doosje als je dat op zijn kop of scheef houdt. Voor het oogsten moet je het dus niet zo ver laten komen. Anders ben je ze aan de natuur kwijt.

Hou het goed in de gaten en leer de plant ook wat dat betreft een beetje kennen. Elke plant heeft zo zijn eigen manier. Pluk en laat de stengels of zaaddoosjes narijpen op een luchtige, droge plek, beschut tegen regen, mist en vochtige lucht. Dat kun je doen in een krat, op een stuk dekzeil, opgehangen in een papieren zak, plastic zak waar lucht bij kan komen, ...
 

Kies voor het oogsten altijd een droge, zonnige dag uit en kies alleen de volledig ingedroogde, droge zaaddozen.

het scheiden van de zaaddoosjes en de zaden

Als je de stengels of de zaaddoosjes hebt geoogst, dan moeten de zaden gescheiden worden van de zaaddoosjes of los gemaakt worden van het hartje waarin zij gevormd zijn.

Manieren daarvoor zijn:

het zaaddoosje open te peuteren, de zaadjes los te maken en in een bakje te schudden.

de stengel op zijn kop in een emmer of bak hangen en vervolgens ermee tegen de zijkant aanslaan. De zaden zullen vervolgens uit de doosjes vallen. Het kan soms nodig zijn om deze doosjes eerst een beetje te kneuzen.

de zaaddoosjes in een grote bak met een deksel of een plaatje erop doen, deze goed schudden en in veel gevallen zul je dan al de zaden op de bodem aantreffen.

De zaaddoosjes of pelletjes (kaf) met de zaden schut je vervolgens in een schaal met daarboven een geschikte zeef (ik het er in 8 verschillende maasgroottes) en de zaadjes zullen door de mazen in de schaal vallen en de velletjes in de zeef (of wat je zelf kunt verzinnen om het in op te vangen) achterblijven.

Het kan zijn dat je dat zeven in verschillende etappes moet doen. Van heel grof naar heel fijn om er op het laatst het zand tussenuit te zeven.

Al met al is dat scheiden van zaden een handigheid die je onder de knie moet krijgen en waarvoor je je eigen methode moet ontdekken. Voorop staat ten alle tijden dat de zaden en zaaddoosjes goed droog moeten zijn voor je ze verwerken kan. Twijfel je in sommige gevallen over wat nu eigenlijk het zaad is en wat het zaaddoosje, kijk dan even op the seedsite en kijk of jouw zaadsoort daar tussen staat.

het uitwisselen:

Als je zaden oogst om met anderen te kunnen uitwisselen, dan komt het moment dat je zaden verzenden moet. Er zijn een aantal dingen waar je dan aan denken moet:

• de verpakking van de zaadjes
• het verpakken van de zaadverpakkingen in de verzendenvelop
• het aantal zaden

zaden verpakken:

De verpakking moet naadloos zijn en gemaakt van stevig materiaal. In de loop der tijd heb ik gemerkt dat vele dat op hun eigen wijze doen.

Het varieert van zaden verpakken in een koffiefilter, in zakjes gevouwen van transparant(overtrek)papier, geprinte zakjes en vervolgens gevouwen en geplakte zakjes waarop je informatie kunt invullen, zaaizakjes, kant-en-klaar gekochte plasticzakjes met een afsluitbaar randje, postzegelzakjes, de omverpakking van theezakjes, een milkshake rietje afgeknipt en met nietjes dicht gemaakt, .... en vul zelf verder maar in.

Je kunt op de zaadverpakkingen behoorlijk je creativiteit botvieren.
 

Voorop staat dat er altijd minstens de naam van het zaad op het zakje vermeld moet worden. Velen vinden daarnaast ook de nederlandse naam wel prettig.

zaden verzenden:

Let op dat je een stevige envelop gebruikt. Het mooist is het als je als bescherming een laagje noppenfolie of dun schuimplastic om de zaden wikkelt of een velletje knipt van 2 x de hoogte van de envelop en daartussen de zaden legt.

Natuurlijk kan een speciale ‘kussentjes’-envelop ook, maar die kost weer extra geld. Je moet zelf kiezen wat je het gemakkelijkst vindt en hoeveel je dat waard is.
 
Vooral het verzenden van scherpe zaden (bijvoorbeeld van de kniphofia) en grote zaden (zoals lathyrus; ricinus) verdient extra aandacht. Sta er altijd bij stil dat de envelop door de postsorteermachine kan gaan. Grote zaden worden daarin geplet en scherpe zaden prikken door de envelop heen waardoor deze scheurt en niet bezorgbaar wordt.

het aantal zaden:

Als je met iemand ruilt of tegen een geringe vergoeding zaden aan een particulier levert, dan is dat bedoeld voor eigen gebruik in de tuin, voor de hobby. Het is dus niet nodig om enorme hoeveelheden zaden te sturen (en ook niet om dat te verwachten).